Dode grond in Oosterwold, hoe erg is dat en wat nu?

Sinds ik de bodemonderzoeksrapporten heb gepubliceerd waaruit blijkt dat de bodem in Oosterwold in erbarmelijke toestand verkeert (morsdood) ontvang ik dagelijks e-mails van potentiële initiatiefnemers die nu overwegen naar betere grond op zoek te gaan. Ik denk dat dit niet nodig is en omschrijf in deze blog waarom ik dat denk.

Om welke grond gaat het precies?

De bodemonderzoeken zijn uitgevoerd op ca. 10  van monsters genomen op verschillende plekken op kavel 052. De monsters zijn genomen op ca. 15 tot 20 cm diep. In afgelopen jaren is het hele gebied ten zuiden van de Tureluurweg als landbouwgrond gebruikt. Andere stukken in Oosterwold ook. De kans is zeer aanzienlijk dat de monsters van onze kavel representatief zijn voor alle huidige landbouwgronden in Oosterwold.

Oosterwold beste landbouwgrond in Nederland (duurste)?

Esther vertelt elke initiatiefnemer dat de bodem in Oosterwold een van de meest vruchtbare bodems in Nederland is. Dit lijkt zich niet te verhouden met de uitkomst van de onderzoeksrapporten. Toch heeft Esther niet helemaal ongelijk. De vruchtbaarheid wordt namelijk bepaald door enerzijds de samenstelling van de grond (korrelgrote) en anderzijds de structuur/conditie van de grond.

Samenstelling van de bodem versus conditie van de bodem.

Kleigrond is als gevolg van de samenstelling (fijne korrels) geschikt om op te tuinieren. Anders dan meer zanderige bodems, kunnen bijvoorbeeld mineralen niet makkelijk wegspoelen. De grond in Oosterwold heeft een goede samenstelling. Sommigen beweren zelfs een van de beste in Nederland. Voor dit onderdeel heeft Esther dus gelijk. Maar inmiddels is bekend dat naast de samenstelling van de bodem, van cruciaal belang is, wat de structuur van de bodem is en in welke conditie de bodem verkeert. Als gevolg van het vrijwel ontbreken van het bodemleven is de structuur en conditie van de grond slecht. Met betrekking tot deze aspecten heeft Esther helaas geen gelijk. Ook een goede kleigrond kan dus in slechte conditie verkeren.

Wat is het verschil tussen goede en slechte structuur/conditie?

Is de bodem in goede conditie, dan is er veel bodemleven en is het bodemvoedselweb in tact. Is het bodemleven dood, dan is de conditie van de grond slecht. Toelichting:

Het verschil in conditie wordt bepaald door het bodemvoedselweb. Dat is kort samengevat het hele ecosysteem van organismen in de bodem, te beginnen bij amoeben, protozoa, nematoden, bacteriën, schimmels en alle grotere beestjes zoals regenwormen. Hoe meer (verschillende) beestjes, hoe beter de afwatering en ook hoe beter water wordt vastgehouden. De beestjes zorgen voor het afbreken van biomassa en maken de voedingsstoffen weer beschikbaar voor de planten. Veel bacteriën en schimmels leven in een symbiose met de planten. Wanneer die beestjes ontbreken, hebben de planten het zwaarder. In gezonde bodems kunnen wel meer dan 500 wormen per vierkante meter voorkomen! Wormen zijn het allerbeste dat grond kan overkomen, ze maken de allerbeste mest in enorme hoeveelheden (wel 25 ton per hectare per jaar bron: “Het Bodemvoedselweb”). En het lijkt vreemd maar wormen staan in de grond heel hoog in de voedselketen.

Hoe maak je de grond morsdood?

Zelfs de beste kleibodem kan in enkele jaren in een slechte conditie geraken. De beste manier om de conditie van de grond te doen verslechteren is door met zware machines te rijden, jaarlijks te ploegen, frezen, kunstmest te gebruiken of nog erger, door mest uit te rijden. Door dit te doen wordt al het bodemleven gedood, net als in Oosterwold. Ik waag mij niet aan de wetenschappelijke onderbouwing. Die is zeer begrijpelijk maar veel te lang. Daarvoor verwijs ik graag naar de boeken die ik onderaan heb genoemd.

Waarom is met name ploegen en frezen zo dodelijk?

Sommige beestjes leven in de bovenste 15 cm van de grond waar veel zuurstof is, anderen juist in de laag daaronder waar juist geen zuurstof is (anaeroob). Wanneer je die lagen omkeert gaan dus alle beestjes dood. Dat is precies wat is gebeurd in Oosterwold. Door vervolgens ook nog te frezen hak je alle beestjes en essentiele schimmels in stukken. Ook dat is dus een effectieve manier om de bodem uit balans te brengen.

Wat merk je van een slechte conditie van de bodem?

We willen dat onze groente en fruit veel voedingsstoffen bevatten, lekker smaken, goed houdbaar zijn en niet snel ziek worden. Ook zonder gestudeerd te hebben, is te begrijpen dat de planten geen stoffen kunnen bevatten die zij niet uit de grond hebben kunnen halen. Voedingsstoffen maak je immers niet van lucht of alleen water.

Wanneer niet de juiste stoffen in de grond voorhanden zijn in een vorm die de planten kunnen opnemen, zullen ze niet in de gewassen terecht komen. Dat is precies het probleem met goede landbouwgrond in slechte conditie. Er zitten weinig voor planten opneembare voedingsstoffen in. Dat probleem doet zich door heel Nederland voor. Dit is namelijk het gevolg van de gewone landbouw zoals die door 99% van de boeren bedreven wordt.  Onder meer daarom smaken verse producten uit de supermarkt ronduit beroerd (flauw, waterig en weinig zoet). De andere redenen zijn het gebruik van snelgroeiende varianten die vervolgens voortijdig gepluk worden. Daarnaast zullen de planten snel ziek worden, onkruid krijgt de kans zich te verspreiden, het land zal slecht afwateren en er zullen veel tekorten aan allerlei belangrijke stoffen ontstaan.

Hoe vruchtbaar het land is, is te meten door de hoeveelheid vaste bestanddelen in het vocht van de gewassen te meten. Dit is een maat voor de hoeveelheid voedingsstoffen. Dit is te meten met een refractometer. Met een refractometer meet je de Brix-waarde (zie eerdere blogbericht). Ik heb dat nu enige tijd gedaan en stel vast dat de verse producten uit de winkel inderdaad van extreem slechte kwaliteit zijn. Had je vroeger aan 1 appel genoeg voor je voedingsstoffen, vandaag de dag heb je er wel drie nodig.

Hoe merk je dat de bodem in goede conditie verkeert?

Wanneer de grond in goede conditie verkeert, krijg je puike groente en fruit. De smaak is beter, de houdbaarheid is beter, de opbrengst is hoger en er zitten meer voedingstoffen in de gewassen (hogere brix-waarde). Daarom smaakte de tomaat vroeger wel echt naar tomaat (en zoet), was de radijs zo scherp dat je hem niet ineens kon opeten, ging je al huilen wanneer je een ui doormidden haalde etc. Op goede bodems leven minder ongewenste gewassen omdat ze meer concurrentie ondervinden van de uitgezette gewassen. Sterke planten zijn tot slot ook minder vatbaar voor ziektes.

Goede grond herken je aan de kleur (donker), is luchtig, laat water door, en wemelt van de beestjes. Per vierkante meter horen bijvoorbeeld honderden regenwormen te leven. In Oosterwold leven geen wormen meer, uit de onderzoeksrapporten blijkt dat er eigenlijk helemaal niets meer leeft. Het bodemvoedselweb is dood als gevolg van ploegen, mest of kunstmest en een gebrek aan gecomposteerde biomassa (of sinds de drooglegging heeft het niet de kans gekregen om tot leven te komen (in het Kathedralenbos wél).

WAT IS DE OPLOSSING?

De oplossing is eenvoudig. We moeten de grond teruggeven waaraan het jarenlang ontbrak als gevolg van de grootschalige gemechaniseerde landbouw. Je kan het vergelijken met de bodem in het bos. Daar ligt een dikke laag humus, het wemelt van de beestjes, de grond is veerkrachtig en donker van kleur. Die grond is super vruchtbaar en toch is er nog nooit geploegd of mest gestrooid. Dat is de toestand die we willen terugkrijgen. Dat bereiken we door te onderzoeken welke stoffen aangevuld moeten worden (op biologische wijze), door jaarlijks goede kwaliteit compost en mulch toe te voegen, door nooit meer te ploegen of te frezen, door groenbemesters te zaaien, door de grond rust te geven. Werp ook eens een blik op deze video’s over compostthee en EM.

Komt het nog goed?

Allereerst is de grond, ook in deze slechte conditie, te gebruiken voor akkerbouw/moestuin. Maar voor ouderwetse kwaliteit groente en fruit is meer nodig.
Al mijn kennis komt uit boeken. Maar ik geloof er heilig in dat wanneer we de grond goed behandelen, de kwaliteit van de grond elk jaar beter zal worden en dat onze groente en fruit elk jaar beter zullen smaken. Uit de diverse boeken en publicaties over dit onderwerp begrijp ik dat ook in de moderne landbouw deze kennis langzaam doorsijpelt. Helaas laat het verdienmodel van onze boeren niet toe dat ze de grond in goede conditie brengen. Een goede tomaat levert immers niets meer op dan een slechte tomaat. Wij burgers kunnen het verschil amper zien. Dus de landbouwgrond in het algemeen zal niet snel gezond worden maar wij kunnen Oosterwold wél weer gezond maken!

CONCLUSIE

De kleigrond in Oosterwold is op zich prima grond, de conditie van grond is helaas slecht. Stadslandbouw is mogelijk en de opbrengst kan alleen maar beter worden wanneer de grond vanaf nu goed behandeld wordt. Met de groede strategie en enig geduld is de grond weer in goede conditie te krijgen. Je hoeft je dus niet te laten afschrikken door de bodemonderzoeksrapporten die ik gepubliceerd heb. Die vormen vooral de basis voor het opstellen van een goede behandelmethode. Een paar (grote) composthopen en een refractometer zijn onontbeerlijk.

Is het verstandig om in Oosterwold grond te kopen voor stadslandbouw?

De grond in Oosterwold is op zich prima grond. De structuur is prima alleen het bodemvoedselweb is dood en een aantal evenwichten zijn verstoord. Dat is met de juiste ingrepen te herstellen. De kans dat je elders landbouwgrond kunt kopen met veel bodemleven is bovendien gering. Onze boeren hebben eigenlijk alle landbouwgrond in Nederland structureel kapot gemaakt. Koop dus vooral grond in Oosterwold.

Slot

Bovenstaande is gebaseerd om mijn eigen onderzoek en studiewerk in de avonden, niet op ervaring, ik ben geen expert, hooguit nieuwsgierig en leergierig. Wanneer je meer over dit onderwerp wilt lezen raad ik vooral aan om “Het Bodemvoedselweb” te lezen of wanneer je een iets ingedikte versie prefereert: “Bodem in Balans” (zie onderaan deze blog voor de links). Even googlen op Bodemvoedselweb levert in een avondje tijd al enorm veel informatie over dit onderwerp.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in bodemleven, brixwaarde en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Dode grond in Oosterwold, hoe erg is dat en wat nu?

  1. Pingback: Bodemonderzoek: MORSDOOD! | BOUWEN IN OOSTERWOLD

  2. Pingback: Gezonde rode bietjes! | BOUWEN IN OOSTERWOLD

  3. cathyhancock zegt:

    Een kleine toevoeging – als je verdiept in permacultuur, dat gebruikt dezelfde principes dat je bovennoemt van juist niet grond bewerken, mulchen, composteren, bodembemesters gebruiken en combinatieteelt, zegt men dat zelfs zeer onproductief en zieke grond binnen 4-5 jaar zeer rijk van bodemleven en kwaliteit zal worden. Het is zelfs zo dat je met 4-5jaar een balans kan creeeren van pesten en de diertjes zie ze opjaagt dat maakt dat je weinig last van pesten zal hebben. 🙂 Dus, geen zorgen, gewoon een beetje geduld!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s